Zwemmen met je billen bloot

ENERGIE. TOMELOZE ENERGIE.

Een drang om dingen te maken, vaak onbewust. Dat is misschien wel de drijvende kracht achter het werk van Inge Kuypers (39). ‘Het werkt therapeutisch, terwijl dat vooraf niet de bedoeling is. Soms kijk ik naar en doek en word ik boos. Het kan net een spiegel zijn.’

Inge Kuypers is productief en veelzijdig.
Haar creativiteit beperkt zich niet tot de talloze kleurrijke schilderijen die haar huiskamer in een kunstopslagplaats hebben veranderd. Ook maakt ze miniaturen, ringen en tassen. Soms tot haar eigen verrassing. ‘Als ik iets gemaakt heb, sta ik vaak verbaasd van mezelf.’ Die conditie om kunst te blijven maken heeft ze van Jan te Wierik, de in 2002 overleden kunstenaar uit Haaksbergen. Inge, die last had van schizofrenie, ontmoette hem bij toeval. ‘Het ging toen heel slecht met me. Zoveel twijfels, onrust, vraagtekens en onverwerkte dingen. Ik was een tikkende tijdbom. Ik wilde eruit, ging dus een stuk fietsen in de natuur. Daar kwam ik Jan tegen. Ik raakte met hem aan de praat en kreeg zijn telefoonnummer.

Het klikte tussen de twee.
Acht jaar lang hadden ze elke dag telefonisch contact. Inge kwam op zondag bij Te Wierik om te schilderen, te praten en te eten. Nog altijd draagt ze de gouden armband die ze toen van hem kreeg.  ‘Jan wist wat er omging in mijn hoofd en hoe moeilijk dat voor me was. Hij voelde het aan. Jan vertelde me elke dag wat ik moest doen, hij was mijn kompas. Van hem heb ik ook die energie gekregen, dat doorzettingsvermogen. Jan was zelf altijd in de weer.’ Of ze door Te Wierik is beïnvloed? Inge aarzelt niet.  ‘Ja, zeker. Maar ik heb me wel doorontwikkeld in de loop der tijd. Ik ga nu meer mijn eigen gang. Ik ben meer gaan beschouwen. Vroeger was het vaak een explosie van kleuren. Nu kijk ik meer naar compositie en kleur. Er is meer ruimte in mijn hoofd, ook voor interpretatie en betekenis.’

Kunst had altijd een zekere aantrekkingskracht op Inge, van jongs af aan.
Toen ze last begon te krijgen van schizofrenie en haar leven vastliep, leek een avondopleiding bij de AKI het beste alternatief. Ze had verschillende studies niet afgemaakt. Haar hoofd was, zo zegt ze nu, een onontwarbare kluwen. Nare gevoelens speelden op. Normaal functioneren tussen de mensen was een probleem. De AKI was, hoewel een zware opleiding, op dat moment de beste keuze. Die gaf haar wat eigenwaarde terug.

‘Mijn kracht was dat ik mijn eigen koers ben blijven varen en in mezelf ben blijven geloven.
Als ik te veel naar anderen had gekeken, had ik nu waarschijnlijk niet meer geschilderd. Ik heb een soort volharding ontwikkeld waardoor ik me enigszins staande kon houden. Als ik terugkijk, vraag ik me af waar ik die kracht vandaan heb gehaald. Uit Jan waarschijnlijk, en een soort ijzeren wil. Ik weet niet wat er van mij was overgebleven als ik die daadkracht later niet bij de opname op Helmerzijde had gehad. De ervaringen op de AKI hebben zeker geholpen bij het herstel.

Het doorzettingsvermogen heeft geleid tot een indrukwekkende productie.
Naast veel acryl  op doek maakt ze bijvoorbeeld ringen (met allerhande materialen) en miniaturen (met geschreven hersenspinsels en cijfers van papier-maché). Bijzonder zijn haar tassen, kunstobjecten die spontaan zijn ontstaan. ‘Ik was met een vriendin op Ameland en zag een tak liggen op het stand. Ik zag er meteen een tas in. Aan die tassen ben ik heel gehecht geraakt. Die doe ik niet zomaar weg.’ Haar website bevat meer dan 150 doeken en tekeningen, die ze al enkele keren heeft geëxposeerd.

Bijna veertig werken heeft ze al verkocht.
‘Ik krijg heel positieve reacties op mijn werk. Vooral ook van mensen die normaal gesproken niet veel met kunst hebben. Dat beschouw ik als een groot compliment. Ik realiseer me dat eigenlijk te weinig. Het is best wel bijzonder dat mensen iets van me thuis hebben hangen of dat mijn ring iemand een heel speciaal gevoel geeft.’
Kunst kan Inge dus een blij en voldaan gevoel geven. Het geeft kracht om verder te gaan met weer een schilderij, of een andere ring. Maar soms is het ook beklemmend. Gisteren nog haalde ze twee doeken van de muur die confronterend waren.  ‘Het kwam op me af. Als ik er naar kijk, zie ik: zwemmen met je billen bloot. Dat is het toonaangevende beeld van de afgelopen jaren geweest. Zo heb ik dat gevoeld. Ik heb een heftig leven achter de rug, kwetsbaar, geen ruimte om te denken. Toen ik dat terugzag, was het te veel waarheid voor mij. Elk schilderij is de verbeelding van een proces dat je achter je wilt laten.’

Bron: boek ‘Horen, zien, verzwijgen’. Voor 10 euro te koop bij www.trimaranggz.nl . Voorjaar 2009.