Ypsilon model over schizofrenie wurgend voor patiënt

Ypsilon model over schizofrenie wurgend voor patiënt

“De kans op terugkeer van een psychotische episode bij schizofrenie is niet alleen afhankelijk van het brein van de patiënt, maar ook van het gedrag van familieleden of huisgenoten".
" Een sociale omgeving die erg kritisch is, blijkt voor mensen met schizofrenie een zware belasting en dat zorgt ervoor dat de schizofrenie vaker opspeelt. ( ....) De persoonlijkheid van familieleden blijkt van groot belang. High Expressed Emotion (EE) komt vaker voor bij conventionele mensen die veel waarde hechten aan bestaande normen en bij mensen die zelf ontevreden zijn over hun leven. De eisen die zij stellen en de onvrede die zij uiten hebben niet alleen betrekking op hun familielid, maar voor een deel ook op hun zelf.” 

Het bovenstaande is afkomstig uit het blad Psychologie van mei 2000. Ik zal hierbij het volgende willen opmerken:

In Nederland wordt schizofrenie behandeld met medicatie, psycho-educatie en in overleg met familieleden.
Dit ‘Ypsilon model’ is misschien wel troostrijk voor familieleden van schizofrenie patiënten, maar kan in veel gevallen wurgend zijn voor de patiënt zelf. Het Ypsilon model heeft het probleem rond schizofrenie gereduceerd tot een ziekte die met medicijnen en begeleiding is op te lossen. Hierbij moet worden opgemerkt dat die begeleiding hoofdzakelijk uit voorlichting bestaat voor de patiënt over de ziekte die hij zou hebben.

Dit model heeft zich afgezet tegen het model van de jaren ‘60 en ‘70 waar het idee van de “koele moeder” werd gebruikt als oorzaak van de psychische problemen.
Ik ben van mening dat voor het hanteerbaar maken van de problemen ,om ze op te lossen, het Ypsilon model, al dan niet vorm gekregen door de visie van Rigo van der Meer met zijn boek over schizofrenie, zeer nuttig is geweest, maar wel voorbij gaat aan oorzaken die wel degelijk aantoonbaar in de relationele sfeer kunnen liggen, maar waar een psychiater liever niet zoveel aandacht aan besteed omdat bestaande patronen in verstandhouding met familie en een lobby organisatie als die van Ypsilon niet makkelijk zijn te doorbreken.

Het probleem doet zich vooral voor bij de zogenaamde “gesloten families”.
Wat ik met “gesloten families” bedoel, is een familie die niet alleen bereidt is alle mogelijke zorg aan hun
in de war zijnde familielid te besteden, maar ook van hem of haar verlangd om zich te conformeren naar de opvattingen van die familie. Dit wordt extra pijnlijk als die levensvisie die zo’n familie heeft, mede oorzaak van het psychisch vastlopen van de patiënt is geweest. Hierbij komt nog dat een psychiatrisch patiënt vaak totaal geen sociaal aanzien of respect krijgt van zijn omgeving. Wil hij zijn probleem oplossen dan moet op z’n minst zich losmaken  van de bekrompenheden van zijn sociale omgeving .

Van de patiënt wordt  dan een onmogelijke taak gevraagd.
Aan de ene kant moet hij of zij een ‘dominante familie’ als het ware’opvoeden ‘ ;een familie die altijd  al ongevoelig is geweest  voor onderwerpen van gesprek die tot een beter onderling begrip kunnen leiden.
Aan de andere kant moet de patiënt zijn psychische problemen de baas blijven, die door de familie tegen hem worden gebruikt bij verschil van mening. Want men vond dat hij  in de war was en niet wij!

Met bovenstaande opstelling van de familie is niemand geholpen.
Dit  wordt snel uit het oog verloren, omdat de familie niet zozeer op respect van de in de war zijnde patiënt zit te wachten,. maar op een positieve waardering van de dokter of andere mensen uit hun omgeving, waar ze hun zogenaamde bezorgdheid mee delen. Dit kan dan ook een vervolgopname zoals uit het hierboven aan gehaalde artikel blijkt tot gevolg hebben.

Waar ik dan ook voor zou willen pleiten is de realisatie van een zogenaamde “open familie”.
Hierbij bedoel ik een familie die op zinvolle wijze met kritiek kan omgaan, ook als die kritiek van een psychiatrisch patiënt komt.  Enige  familie therapie of -begeleiding door een hulpverlener zou in veel gevallen het vastlopen van familieverhoudingen kunnen voorkomen. Als dit niet mogelijk is, dan kan het ook zinvol zijn de patiënt op de bekrompenheden van zijn familie te wijzen om zo een begin te maken met het opbouwen van een omgeving, waarbij de patiënt  zich voor zichzelf in ieder geval kan distantiëren van de daar levende bekrompenheden of problemen, om zich er in de toekomst niet weer door te laten meeslepen in een nieuwe psychose.

Ook dit laatste voorstel waar een bestaande omgeving van een patiënt geheel of gedeeltelijk wordt genegeerd kan een zinvolle optie zijn om de patiënt een zinvoller bestaan mogelijk te maken.
Waarbij het dogma van Ypsilon van de driehoek familie, hulpverlener en patiënt verlaten wordt, omdat niet alle problemen altijd oplosbaar blijken en de patiënt toch verder moet.
 
C.O.
Ervaringsdeskundige