Verandering medicatie veroorzaakt onrust bij psychiatrische patiënt

Als een antipsychoticum zonder overleg wordt vervangen door
een goedkoper alternatief, is de kans groot dat de patiënt het medicijn niet langer trouw slikt.

Het is cruciaal dat de psychiater de medicatieverandering vooraf goed met de patiënt bespreekt.

Dit blijkt uit een recent onderzoek van TNS-NIPO onder 210 gebruikers van antipsychotica en 67 mantelzorgers. Van de ondervraagde patiënten hebben 189 een bipolaire stoornis en 21 schizofrenie.

Seroquel
Aanleiding voor het onderzoek is het patent op het antipsychoticum Seroquel dat binnenkort afloopt. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van fabrikant AstraZeneca, familievereniging Ypsilon en de Vereniging van Manisch Depressieven en Betrokkenen (VMDB).

Goedkoper
Zodra het patent op Seroquel afloopt, kunnen andere farmaciebedrijven een goedkoper middel op de markt brengen dat dezelfde werkzame stoffen bevat. Zorgverzekeraars vergoeden het duurdere merkmedicijn vanaf dat moment alleen nog als dit medisch gezien noodzakelijk is. Dit zogeheten preferentiebeleid wordt inmiddels voor veel medicijnen toegepast en moet leiden tot forse kostenbesparingen in de zorg. Vervangende medicijnen – ook wel generieke medicijnen genoemd – zijn tot negentig procent goedkoper dan merkmedicijnen.

Onrust
Vaak geven apothekers vervangende medicijnen zonder waarschuwing of toelichting aan de klant mee. Onder patiënten met schizofrenie of een bipolaire stoornis kan dit tot veel onrust en onzekerheid leiden, zo blijkt uit het onderzoek. De werkzame stoffen mogen dan identiek zijn, de verpakking en de pillen zien er heel anders uit dan de patiënt gewend is en dit roept veel vragen op.

Overleg
Tweederde van de ondervraagde patiënten geeft aan zijn antipsychoticum waarschijnlijk niet meer trouw te blijven slikken als medicatieverandering zonder overleg plaatsvindt. Vindt dit overleg wel plaats, dan denkt ruim driekwart van de patiënten het middel wel gewoon te blijven slikken. Cruciaal is hierbij wel dat het de psychiater is die de patiënt op de hoogte stelt, zo blijkt uit het onderzoek. En nadrukkelijk niet de apotheker of de zorgverzekeraar. 
 
Psychose
Een aantal jaren geleden kwam er ook een goedkopere variant van het antipsychoticum Risperdal op de markt. ‘Ik herinner me nog goed dat dit tot grote onrust leidde’, zegt Maarten Muis, woordvoerder van patiëntenvereniging Anoiksis. ‘Veel leden belden met de vraag of ze de vervangende middelen wel met een gerust hart konden innemen. Sommigen raakten door de verandering weer in een psychose.’

Zorgen
Desondanks is Anoiksis is geen tegenstander van vervangende antipsychotica. ‘Ze leveren onvoorstelbare kostenbesparingen op en dienen dus een duidelijk maatschappelijk belang’, zegt Muis. ‘Maar wij vinden wel dat er veel te weinig met de patiënt wordt overlegd en ik maak me zorgen om de wat minder assertieve patiënten die bij de apotheek niet om een toelichting zullen durven vragen.’

Lastig
Opmerkelijk is dat Anoiksis niet heeft deelgenomen aan het onderzoek van TNS-NIPO, wat het kleine aantal deelnemende schizofreniepatiënten verklaart. ‘Wij vonden het onderzoek niet belangrijk genoeg om onze leden op te zadelen met lange vragenlijsten’, zegt Muis. ‘Het gaat om iets dat nog moet gaan gebeuren.’ Ook de betrokkenheid van het farmaciebedrijf AstraZeneca aan het onderzoek vindt Muis ‘lastig’.

Verpakking
Anoiksis heeft wel deelgenomen aan het kleinschalige kwalitatieve onderzoek dat aan het onderzoek van TNS-NIPO voorafging en op basis waarvan de vragenlijsten zijn samengesteld. Uit dit onderzoek bleek dat psychiaters vaak niet op de hoogte zijn van het verlopen van patenten op merkmedicijnen. Ook weten ze vaak niet hoe de medicijnen en hun verpakkingen er uit zien. ‘De psychiater weet niet wat er bij de apotheker gebeurt – maar is er ook niet echt in geïnteresseerd’, zo staat in het onderzoeksrapport. (JW)

Lees hier het TNS-NIPO onderzoek Verandering van medicatie
Lees hier het rapport De impact van de verandering van medicatie op de patiënt door Inge Morssinkhof en Greet Dom

Bron: psy.nl
dinsdag 12 juni 2012