Symptomen van schizofrenie
SCHIZOFRENIE IS EEN STOORNIS DIE ZOWEL AANTOONBAAR
IN DE HERSENEN IS, ALS DIE VOOR EEN BELANGRIJK DEEL BEPAALD WORDT DOOR DE PERSOONLIJKE BIOGRAFIE EN DE MAATSCHAPPELIJKE CONTEXT VAN DE PATIËNT.
In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, betekent schizofrenie niet dat men een 'gespleten persoonlijkheid' heeft. Mensen met schizofrenie bevinden zich soms in een andere realiteitswaarneming dan de mensen rondom hen. Typerend is dat mensen met schizofrenie hun overtuigingen en ervaringen, hun psychose, niet aannemelijk kunnen maken voor de ander. Hierdoor vindt er zowel terugtrekking als uitsluiting plaats, wat de klachten verder verergerd.
Klachten die mensen met schizofrenie hebben zijn symptomen zoals het horen van inwendige stemmen die andere niet horen, of ze geloven dat andere mensen hun gedachten kunnen lezen, hun gedachten kunnen controleren of tegen hen samenzweren om hen kwaad te berokkenen
Mensen met schizofrenie voelen zich in hun psychose vaak bang, angstig en verward en blijven bang ondanks dat de omgeving hen probeert te overtuigen van het tegendeel. Door de grote druk van de omgeving de klachten als ‘niet waar’ te accepteren, trek men zich vaak verder terug uit het sociale contact. Spraak en gedrag tijdens een psychose kunnen verward zijn en dat komt vaak angstaanjagend over op anderen. Soms lijken mensen met schizofrenie afstandelijk, onverschillig of in gedachten verzonken en zitten ze urenlang stijf recht, zonder te bewegen of geluid te maken. Op een ander moment zijn ze voortdurend in beweging, altijd met iets bezig en lijken ze klaar wakker, oplettend en alert
Mensen met schizofrenie vertonen gewoonlijk twee soorten symptomen.
"Positieve" symptomen schizofrenie
Dat zijn "bijkomende" psychologische kenmerken ten gevolge van de stoornis, die gezonde mensen normaal niet hebben.
- hallucinaties
- waanideeën
- verward denken
- opgewondenheid
Hallucinaties zijn stoornissen in de waarneming die vaak voorkomen bij mensen met schizofrenie.
Het zijn waarnemingen die zonder reden in de reële wereld verschijnen. Ze kunnen voorkomen in zintuiglijke vorm (geluid, gezicht, tastzin, smaak en reukzin), maar toch is het horen van stemmen het vaakst voorkomende type hallucinatie bij schizofrenie. De stemmen beschrijven de activiteiten van de patiënt, voeren een gesprek, waarschuwen voor gevaren of geven zelfs bevelen. Waanideeën zijn irrationele persoonlijke overtuigingen waaraan wordt vastgehouden ondanks bewijs van het tegendeel, en die onverklaarbaar zijn tegenover de culturele achtergrond van de stoornis.
Mensen die lijden aan symptomen van het paranoïde type (ongeveer één derde van de patiënten) hebben vaak achtervolgingswaanzin of irrationele overtuigingen dat ze bedrogen, aangevallen of vergiftigd worden, of dat men tegen hen samenzweert. Grootheidswaanzin kan ook voorkomen. De persoon gelooft dan dat hij of zij een beroemd of belangrijk figuur is. Sommige patiënten melden bizarre waanideeën. Zo geloven ze dat een buurman hun gedrag controleert met magnetische golven; of dat mensen op de televisie speciale berichten tot hen richten; of dat hun gedachten luidop worden rondgebazuind.
Verward denken: schizofrenie treft vaak het vermogen van iemand om "rechtlijnig te denken". Gedachten komen snel op en verdwijnen snel weer; de persoon is niet in staat om zich lang op één gedachte te concentreren en wordt gemakkelijk afgeleid omdat hij zijn aandacht niet op iets gericht kan houden. Mensen met schizofrenie zijn soms ook niet in staat om in een bepaalde situatie te beslissen wat relevant is en wat niet. Ze kunnen gedachten niet in logische volgorde verbinden omdat die chaotisch en onsamenhangend worden. Dit gebrek aan een logische gedachtegang, dat "denkstoornis" wordt genoemd, kan een gesprek erg moeilijk maken, wat tot sociaal isolement leidt. Als mensen niet wijs kunnen worden uit wat iemand zegt, is de kans groot dat ze zich ongemakkelijk gaan voelen en die persoon links laten liggen.
"Negatieve" symptomen schizofrenie
Er zijn geestelijke capaciteiten waarover de meeste mensen beschikken, maar die mensen met schizofrenie "verloren" hebben.
- gebrek aan energie of initiatief
- sociale vervreemding
- apathie
- emotionele onverschilligheid ('afstomping')
Mensen met schizofrenie tonen vaak "ongevoelige" of "lege" emotie (affect). Dat verwijst naar een belangrijke vermindering van de emotionele uitdrukkingskracht. Iemand met schizofrenie vertoont geen tekenen van normale emotie (spreekt op dezelfde toon, heeft een vlakkere gelaatsuitdrukking en lijkt extreem onverschillig). Die persoon kan zich sociaal afzonderen door contact met anderen te vermijden; en wanneer hij of zij zou worden gedwongen om te reageren, zou hij of zij niets te zeggen hebben, wat een teken van 'verarmd denken' is. De gemotiveerdheid van deze mensen kan enorm achteruitgaan, net zoals de interesse of het plezier in het leven. In ernstige gevallen kan iemand hele dagen vullen met nietsdoen, waarbij zelfs de persoonlijke hygiëne wordt verwaarloosd. De problemen met emotionele expressie en motivatie, die erg verontrustend kunnen zijn voor familie en vrienden, zijn symptomen van schizofrenie en hebben dus niets te maken met een zwak karakter of een persoonlijke zwakheid.
Psychotische episodes
Het plotse optreden van ernstige psychotische symptomen wordt een acute psychotische episode genoemd. 'Psychose' is een mentale toestand met hallucinaties (waarnemingsstoornissen) en/of wanen (verkeerde maar strikt aangehouden persoonlijke overtuigingen die het gevolg zijn van het onvermogen om echte ervaringen te onderscheiden van onechte). De negatieve symptomen van schizofrenie, zoals sociale isolatie of afzondering, of ongewoon spreken, denken of zich gedragen, kunnen minder duidelijk zijn dan de positieve symptomen.
Ze kunnen de positieve psychotische symptomen voorafgaan, volgen of er gelijktijdig mee optreden. Gedurende een psychotische episode kunnen mensen met schizofrenie niet logisch denken en verliezen ze hun volledig besef van wie zij zelf en wie andere mensen zijn. Voor iemand met schizofrenie worden dagelijkse taken zoals helder denken, het controleren van emoties, het nemen van beslissingen en het omgaan met anderen moeilijk. De ernst van de symptomen en het langdurig, chronisch patroon van de stoornis leiden vaak tot een hoge graad van invaliditeit.
De symptomen van de stoornis variëren gewoonlijk met de tijd, verslechteren tijdens recidiveperioden en verbeteren tijdens remissieperioden. Sommige mensen hebben slechts één psychotische episode; anderen hebben veel episodes in hun leven, maar leiden in de tussenperioden een vrij normaal leven en lijken dan emotioneel gezond en stabiel. Iemand met "chronische" schizofrenie of met een blijvend of steeds terugkerend stoornispatroon daarentegen, herstelt vaak niet tot een volledig normaal functioneren. Die mensen hebben meestal een langetermijnbehandeling nodig, wat gewoonlijk medicatie inhoudt om de symptomen onder controle te houden.
De nieuws- en amusementsmedia brengen geestesstoornissen meestal in verband met gewelddadig gedrag. Typerend voor de berichtgeving is de onverklaarbaarheid van het geweldig gedrag, dat wordt vaak als extra angstaanjagend gebracht. Maar dit komt vooral door een tekort aan kennis over wat een psychose is en wat de inhoud daarvan is.
Behalve mensen die reeds een gewelddadig strafboek hadden vóór hun stoornis en mensen die drugs of alcohol gebruiken, zijn mensen met schizofrenie helemaal niet geneigd tot geweld. De meeste mensen met schizofrenie zijn niet gewelddadig; zij trekken zich liever terug en willen met rust gelaten worden. Misbruik van een middel verhoogt de kans op geweld bij mensen met schizofrenie, maar dit geldt evenzeer voor mensen zonder geestesstoornissen. Mensen met paranoïde en psychotische symptomen, die kunnen verergeren naarmate de medicatie wordt onderbroken, zijn ook meer geneigd tot gewelddadig gedrag. Wanneer geweld voorkomt, richt het zich meestal tegen familie en vrienden en gebeurt het vrijwel altijd thuis.
Zelfmoord is een ernstig gevaar voor mensen die schizofrenie hebben. Iemand die een zelfmoordpoging onderneemt of ermee dreigt, dient onmiddellijk professionele hulp te krijgen.
Bij mensen met schizofrenie ligt het zelfmoordpercentage hoger dan bij de algemene bevolking. Ongeveer 10% van de mensen met schizofrenie (vooral jonge volwassen mannen) plegen zelfmoord. Helaas is zelfmoord bij mensen met schizofrenie erg moeilijk te voorspellen.
