Schizofrenie en suikerziekte

Schizofrenie en suikerziekte

Op zaterdag 11 oktober 2003 vond de jaarlijkse landelijke dag van Anoiksis plaats.
Deze dag werd gehouden in zalencentrum de Musketon in Utrecht. De dag is ervoor om elkaar te ontmoeten en is ook onze officiële ledenvergadering. Er waren twee sprekers uitgenodigd: psycholoog Martin Appelo over Empowerment en psychiater Dan Cohen over schizofrenie en suikerziekte. Hier volgt het verslag over:

SCHIZOFRENIE EN SUIKERZIEKTE

Dan Cohen is psychiater in de Duin en Bollenstreek en doet onderzoek naar suikerziekte en schizofrenie.
Cohen was voordat hij in de Duin en Bollenstreek werkte, werkzaam in Santpoort. Hij vertelt over de behandeling van een patiënt met veel wanen op een depot Trilafon. Aangezien de wanen onvoldoende afnamen werd er besloten leponex te geven. Na tien dagen kreeg deze patiënt  lichamelijke klachten zoals hartkloppingen. Men ontdekte toen een zeer hoge bloedsuikerspiegel, bijna net zo hoog als bij suikerziekte. Vervolgens staakte men de toediening van leponex. Gedurende twee jaar kreeg de patiënt de middelen Zyprexa en Risperdal. De suikerspiegel werd weer normaal maar de wanen bleven bestaan. De patiënt kreeg weer leponex toegediend. Binnen drie weken leed de patiënt aan suikerziekte.

Men probeerde de oorzaak te achterhalen aan de hand van de volgende criteria:
 
     1.Is betrokkene ouder dan 50 jaar? : nee, de patiënt was 40
     2.Heeft betrokkene overgewicht? (te berekenen aan de hand van de formule: gewicht delen door het kwadraat van de lengte; is de score hoger dan 30 dan is er overgewicht en meer kans op
        suikerziekte. De patiënt had 22 als score.
     3.Zijn er familieleden met suikerziekte? Nee.
     4.Doet betrokkenen aan sport? ja
De patiënt leek volgens deze criteria weinig kans suikerziekte te krijgen.
De vraag rees: heeft het soms met de leponex te maken?

Er is toen een onderzoek gestart naar de bloedsuikerspiegel bij patiënten die oude anti-psychotica gebruiken en bij patiënten die moderne anti-psychotica (oa leponex, zyprexa) gebruiken.
Het ging om patiënten in een opname setting. Er werd echter geen verband gevonden tussen een anti-psychoticum en suikerziekte. Wel bleek dat met name patiënten in de leeftijd tussen 30 en 50 jaar suikerziekte hadden: 3,5 % had suikerziekte. Dit is 7 keer zoveel als bij mensen zonder schizofrenie waarbij het gaat om circa 0,3%.

Op dit moment is er een vervolgonderzoek om bij 400 schizofreniepatiënten ongeacht de setting (thuis, dagbehandeling, opname) te kijken of er een verband kan worden vastgesteld tussen suikerziekte en medicatie en andere factoren (zoals behandelduur).
Eind volgend jaar worden de resultaten verwacht. Er zijn nu circa 140 patiënten bereid gevonden om aan dit onderzoek deel te nemen.
Onderzoek is belangrijk omdat suikerziekte bij schizofreniepatiënten veel kwalijker is. Suikerziekte leidt in het algemeen tot aantasting van de bloedvaten waardoor je ernstige lichamelijke kwalen kunt krijgen zoals aantasting van de lever, nieren en de ogen. Bij schizofreniepatiënten treedt er een zwaardere vorm van suikerziekte op waarbij:

• behandeling met tabletten niet werkt: men heeft insuline nodig;
• de stofwisseling vaak ontregeld raakt;
• er een kans bestaat dat men in coma raakt.

Tot nu toe is uit onderzoek gebleken dat de meeste ontregelingen van de bloedsuikerspiegel optreden bij de middelen leponex en zyprexa. De reden hiervoor is nog niet duidelijk.

Naast de bloedsuikerspiegel komt ook ontregeling van de bloedvetten zoals cholesterol voor. Een te hoog cholesterol geeft meer kans op hart –en vaatziekten.
Cohen pleit ervoor om bij patiënten die starten met anti-psychotica te kijken naar: gewicht (is er overgewicht?), bloedsuikerspiegel en bloedvetten. Dit moet dan tenminste de eerste drie maanden gebeuren zodat je bij verstoringen als een te hoge suiker, er nog iets aan kan doen.

Verder blijkt dat controle van gewicht erg belangrijk is; door overgewicht loop je meer kans suikerziekte te krijgen.
Een voorbeeld van een goed initiatief is Fit your body. Dit is een fitnessclub van en voor schizofreniepatiënten in de Duin en Bollenstreek. Met name patiënten die door hun medicatie dikker worden, zouden meer op het gewicht moeten letten.

Cohen vindt ook dat er naast een psychiatrische bemoeizorg een somatische (lichamelijke) bemoeizorg moet zijn waarbij de hulpverlener ook controle uitoefent op bijvoorbeeld gewicht en bloedsuikerspiegel.
Dit is nodig omdat uit de praktijk blijkt dat schizofreniepatiënten lichamelijke klachten minder goed waarnemen zodat ze niet snel genoeg naar de huisarts gaan.

Tot slot noemt Cohen de symptomen van suikerziekte: heel veel plassen, veel dorst, gewichtsafname en sterke vermoeidheid.
Er zijn nog patiënten nodig voor een vervolgonderzoek.

G.M.