Schizofrenie

Schizofrenie is een syndroom met vaak ernstige psychische en sociale gevolgen.

Schizofrenie is een combinatie van psychotische verschijnselen of desorganisatie en een langdurig verminderd maatschappelijk functioneren.

Schizofrenie kenmerkt zich door de volgende psychotische verschijnselen:
•   Hallucinaties: dingen horen, zien, ruiken voelen, proeven die anderen niet waarnemen. De hersenen zijn ‘autonoom’ actief en misleiden degene die het overkomt.
•   Wanen: stellige overtuigingen die bizar zijn en niet passen in de culturele context.

Desorganisatie in gedrag of spraak voorkomend bij schizofrenie:
•    Spraak en gedachtegangen die niet of nauwelijks te volgen zijn
•    Ernstig chaotisch gedrag

Verminderd maatschappelijk functioneren bij schizofrenie:
Verminderd maatschappelijk functioneren bij schizofrenie kan het gevolg zijn van het verlies van contact met de naaste omgeving door psychotische belevingen en psychotisch gedrag, doordat iemand geheel in beslag wordt genomen door verschijnselen als wanen en hallucinaties of doordat problemen met denken en emoties het functioneren in de weg staan. De symptomen worden vaak verdeeld in positieve symptomen, negatieve symptomen en cognitieve symptomen.
Positieve symptomen zijn wanen en hallucinaties. Negatieve symptomen zijn dingen die iemand mist zoals energie, initiatief en inspiratie. Cognitieve symptomen zijn problemen met denken, geheugen, plannen en het organiseren van werkzaamheden. Daarnaast kan ook sprake zijn van vervlakte of inadequate emoties.

Oorzaken van schizofrenie:
Volgens de huidige stand van de wetenschap is schizofrenie niet te herleiden tot één of twee oorzaken. Meestal gaat het om een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren.
Voorbeelden van omgevingsfactoren die spelen bij schizofrenie zijn (hevige) stress, traumatisch ervaringen, uitsluiting en drugsgebruik. Omdat genetische aanleg een rol speelt wordt schizofrenie ook wel een neurobiologische ontwikkelingsstoornis genoemd.

Wanneer zien we de eerste verschijnselen van schizofrenie:
De eerste tekenen van schizofrenie verschijnen meestal in de adolescentie of de jonge volwassenheid. Dit is voor veel mensen ook een stressvolle periode. Maar schizofrenie kan zich ook op latere leeftijd openbaren. Bij vrouwen komen de eerste verschijnselen gemiddeld op een hogere leeftijd dan bij mannen.

Hoe vaak komt schizofrenie voor?
Gemiddeld krijgt minder dan 1% van de bevolking wereldwijd schizofrenie. In Nederland gaat het om ca 120.000 mensen. Het is daarmee geen zeldzame aandoening. Sommige bevolkingsgroepen worden door ongunstige leefomstandigheden onevenredig getroffen.

Beloop van schizofrenie:
Over het beloop van schizofrenie is weinig te zeggen. De meeste mensen hebben na een psychose tijd nodig om te herstellen. In die periode treden ook vaak negatieve symptomen op zoals traagheid en initiatiefverlies. Bij initiatiefverlies komt iemand er niet toe iets te doen terwijl hij dat wel wil: het is alsof de startmotor stuk is. In het verdere verloop kan het weer beter gaan maar ook slechter. Er zijn aanwijzingen dat meerdere psychoses niet gunstig zijn voor het beloop maar ook dat geldt niet voor iedereen. Veel mensen doen een stapje terug en vermijden stressvolle situaties. Daarbij is het niet alleen belangrijk te weten wat persoonlijke stressbronnen zijn maar ook hoe je adequaat met stress kunt omgaan.

Behandeling van schizofrenie:
Psychotische verschijnselen zijn meestal goed te behandelen. Wanen en hallucinaties verdwijnen of verminderen in ruim driekwart van de gevallen. Ook desorganisatie wordt behandeld met medicijnen. Welk medicijn het beste werkt kan per individu verschillen. Antipsychotica geven niet zoals pijnstillers meteen verlichting. De werking laat op zich wachten terwijl er wel al bijwerkingen kunnen optreden. Ook komt het voor dat de effecten voor de omgeving opvallender zijn dat voor degene die de medicatie gebruikt.
Als medicijnen onvoldoenden helpen tegen psychotische symptomen wordt cognitieve gedragstherapie aanbevolen. Daarin wordt het eigen denken systematisch onder de loep genomen. Tegen andere verschijnselen zoals problemen met denken, plannen en het nemen van initiatief bestaat nog geen goede behandeling.

Bijwerkingen van medicatie:
Alle antipsychotica hebben bijwerkingen waar mensen met schizofrenie mee moeten leren leven. Deze treden vaak al op voor de eigenlijke werking. Bijwerkingen die veel voorkomen zijn hongergevoel, bewegingsstoornissen, vermoeidheid en gewichtstoename.
De oudere typen antipsychotica geven vooral bewegingsstoornissen met uitzondering van Clozapine. De nieuwere middelen leiden vooral tot gewichtstoename.
De gevoeligheid voor deze bijwerkingen is per individu verschillend evenals wat als acceptabel wordt ervaren.

Metabool syndroom:
Mensen met schizofrenie hebben een verhoogd risico op metabool syndroom en daarmee een korter leven. Metabool syndroom is een combinatie van overgewicht, hart en vaatziekten en diabetes. Risicofactoren zijn: overgewicht en vet in de buikstreek, een inactieve leefstijl, genetische aanleg, antipsychotica-gebruik, ongezond eten en roken.

Roken en schizofrenie:
Onder mensen met schizofrenie wordt bovengemiddeld gerookt. Er bestaan theorieën over zowel roken als zelfmedicatie als roken tegen de bijwerkingen van medicatie. Omdat roken de werking van medicatie vermindert moet bij verandering van rookgedrag ook de dosering van de medicatie heroverwogen worden.

Schizofrenie en drugs
Veel drugs werken ongunstig op psychotische verschijnselen. Mensen die daar door hun genetische aanleg gevoelig voor zijn kunnen psychotisch van worden van cannabis. Ook LSD is in dit opzicht berucht. Pepmiddelen als amfetamines, cocaïne en xtc kunnen ook een psychose uitlokken.

Schizofrenie: ziekte of syndroom?
Schizofrenie wordt vaak een ‘ziekte’ genoemd maar vanuit het oogpunt van de ziekteleer heeft een ziekte specifieke oorzaken, symptomen, behandeling en beloop. Schizofrenie voldoet eerder aan de beschrijving van een syndroom. Een syndroom is een verzameling van tezamen voorkomende symptomen die meerdere oorzaken kunnen hebben. Soms is de oorzaak niet bekend maar is het geregeld samengaan van deze symptomen dusdanig opvallend, dat men ze groepeert tot een syndroom. Er kunnen dus meerdere ziektes aan ten grondslag liggen.

Misverstanden rond schizofrenie
Vaak wordt gedacht dat er bij schizofrenie sprake is van een gespleten of dubbele persoonlijkheid. Dit is niet het geval. Ook zijn mensen met schizofrenie, in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, niet gevaarlijker dan de doorsnee burger. Hoewel het voorkomt dat mensen in een psychose een delict plegen blijft dit risico ver achter bij de risico’s van bijvoorbeeld alcoholconsumptie. Mensen met schizofrenie zijn wel veel vaker slachtoffer van geweld of criminaliteit.

Uitleg schizofrenie from Roy Gomes on Vimeo.

Schizofrenie Leven in een andere wereld from Roy Gomes on Vimeo.

Mirjam : Regiocoördinator Vereniging Anoiksis : Diagnose schizofrenie from Roy Gomes on Vimeo.

Schizofrenie from Roy Gomes on Vimeo.