Robert Schumann

Robert Schumann (1810 – 1856)

De bekende componist Robert Schumann leed aan een schizo-affectieve stoornis. Kenmerkend voor hem waren zijn angsten, depressies en psychosen. Dat kwam meer in zijn familie voor, zijn oudste zuster pleegde zelfmoord en zijn vader was manisch depressief. Robert Schumann maakte voor die tijd dichterlijke nieuwe muziek en was een muzikaal genie. Hij trouwde in 1840 met hulp van een rechterlijke uitspraak met Clara Wieck en samen kregen ze een aantal kinderen.

Robert maakte tot zijn 34ste levensjaar drie psychoses door al dan niet met akoestische hallucinaties. Die laatste waren een grote inspiratiebron voor zijn composities voor blaasinstrumenten. Op zijn 44ste in 1854 maakte hij zijn laatste psychotische episode door waarbij hij een zelfmoordpoging deed door in de Rijn te springen. Gelukkig waren er op dat moment vissers die hem op het droge kregen. Vervolgens ging hij zonder zich te verzetten naar een klein psychiatrisch gesticht in Endenich. Dit gehucht ligt vlakbij Bonn en hier heeft dit gesticht tot 1925 bestaan. De eerste geneesheer was hier dr. Franz Richarz die beïnvloed werd door de Franse arts Philippe Pinel. Het leven in dit gesticht was sober en Robert kreeg af en toe bezoek van enkele muzikale vrienden zoals Brahms, maar niet van zijn vrouw Clara. Zij vond de afstand tot het gesticht te groot, maar er was wel veel correspondentie met elkaar. Die correspondentie is gelukkig bewaard gebleven.

De behandeling bestond in die tijd uit injecties met morfine, kruiden en therapieën met waterbaden en in zeldzame gevallen met hypnose. De kosten van Roberts behandeling waren hoog, het kostte per dag een klein maandsalaris. Gelukkig schoot de burgemeester van zijn oude woonplaats bij. De patiënten van Endenich brachten veel tijd in het plaatselijke café door, tot groot genoegen van Robert omdat hij graag een glaasje dronk. Uit het gesticht is Robert nooit meer levend vandaan gekomen, hij stierf door het systematisch weigeren van voedsel in zijn laatste dagen in 1856. Hoe genialiteit en krankzinnigheid ooit in elkaar verweven kunnen zijn.

Stan van Heerebeek