Wat is een psychose?
Een psychose is een diagnose waarbij een of meer symptomen voor kunnen komen zoals hallucinaties, wanen, denkstoornissen, de-realisatie, depersonalisatie en slaapproblemen.
De psychose uit zich in verwarrend gedrag waarbij sprake is van een of meer van deze symptomen. Aan de hand van de symptomen die iemand heeft ervaren, bepaalt een psychiater of er sprake is geweest van een psychose. De symptomen van psychose zijn te verdelen in positieve en negatieve symptomen.
Hallucinaties
Wanneer iemand tijdens een psychose hallucinaties als symptoom heeft, dan hoort ziet, voelt, proeft of ruikt die persoon dingen die anderen niet waarnemen. Een goed voorbeeld is het horen van stemmen. Deze hoeven niet te klinken als echte geluiden. Soms lijken het gedachte, maar toch kunnen ze iemand in een psychose opdrachten geven. Dit kunnen onschuldige opdrachten zijn als ‘haal boodschappen’ of ‘hang een blauwe lap aan de muur’. De opdrachten kunnen echter ook aanzetten tot gevaarlijk gedrag.
Wanen
Wanen als symptoom bij psychose kunnen zowel onprettig als prettig zijn. Een waan is een overtuiging die niet overeenkomt met de werkelijkheid, maar waar iemand onmogelijk vanaf gebracht kan worden. Iemand die een psychose heeft met onprettige wanen, kan denken dat mensen hem of haar afluisteren of een samenzwering vormen tegen hem of haar. Een prettige waan is wanneer iemand overtuigd is zeer getalenteerd, rijk of beroemd te zijn.
Denkstoornissen
Denkstoornissen zijn ook een symptoom van psychose. Een waan is een voorbeeld van een denkstoornis. Maar er bestaan meerdere soorten denkstoornissen die tijdens een psychose kunnen optreden. In het geval van denkstoornissen is logisch denken moeilijk en de wereld is niet te begrijpen. Verbanden en conclusies worden getrokken die mensen in de omgeving niet begrijpen. Doordat iemand met denkstoornissen geen aansluiting vindt met de buitenwereld kan paranoia ontstaan. De persoon wantrouwt zijn omgeving en wordt angstig. Ook kunnen mensen met denkstoornissen niet abstract denken en kunnen ze niet met metaforen om gaan. Het denken is veranderd. Gedachten gaan te snel, te langzaam of stoppen ineens. Voor de omgeving lijkt het alsof de persoon gedachtesprongen maakt, die tevens niet te volgen zijn. Deze gedachten worden ook wel ‘onsamenhangend’ of ‘verhoogd associatief’ genoemd. Wanneer iemand last heeft van denkstoornissen, is concentreren op werk of studie erg moeilijk. De concentratie komt niet altijd terug zodra de psychose over is, maar kan lange tijd aanblijven.
De-realisatie en depersonalisatie
Bij de-realisatie wordt de wereld niet als echt beleefd. Iemand die tijdens een psychose te maken heeft met de-realisatie ziet de wereld als een film waarin de mensen om zich heen bekende acteurs of poppen zijn. Afstand en geluid worden anders ervaren. Een symptoom als de-realisatie tijdens een psychose kan beangstend zijn.
In het geval van depersonalisatie is de persoon de verbinding met zichzelf kwijt. Hij of zij ervaart het alsof die naar zichzelf kijkt. Alsof die buiten zichzelf staat.
Een gebrek aan zelfbewustzijn en inzicht
De patiënt gedraagt zich ongebruikelijk, maar is hier zelf geheel niet van op de hoogte. Vaak realiseert hij/zij zich niet dat de hallucinaties onwerkelijk zijn. Vaak kunnen ze bizar en waanachtig gedrag bij anderen identificeren, maar niet bij zichzelf. Het komt vaker voor bij opgenomen patiënten dat zij commentaar leveren op hoe ziek de andere patiënten zijn, terwijl ze zichzelf helemaal prima voelen.
Slaapproblemen
Slaapproblemen kunnen een symptoom zijn van een psychose maar ook het gevolg van een symptoom. Iemand kan last hebben van slaapproblemen voor en tijdens een psychose. Hierdoor is het dag-nachtritme vaak verstoort en is het vaak omgedraaid.
Positieve en negatieve symptomen
De positieve en negatieve symptomen van psychose hebben niet te maken met goed of slecht. Maar meer met de categorie van de symptomen. Bij positieve symptomen ervaart iemand extra prikkels, zoals bij hallucinaties, wannen en denkstoornissen. De negatieve symptomen zijn de dingen die minder worden, zoals initiatief, aandrift, energie en/of emoties.
