Cliënten in langdurige zorg geven cognitieve fitness een 8,3
Je wordt je ervan bewust hoe ver je achteruit bent gegaan, maar het is ook fijn om te weten dat je het weer kan oppakken.’
Dat zegt één van de cliënten die meedeed aan de pilot Cognitieve Fitness. Het Trimbos-instituut onderzocht de effecten en de ervaringen met de training.
Cognitieve fitness is een methode om de fysieke en mentale vitaliteit te bevorderen op basis van fysieke inspanning, intellectuele uitdaging en bewuste ontspanningsoefeningen. Het Trimbos-instituut volgde veertig cliënten uit de langdurige zorg die meededen aan een pilottraining van twaalf weken. Volgens onderzoeker Manja van Wezep zijn de deelnemers bijzonder positief over de training.
Hoe ziet een cognitieve fitnesstraining er uit?
‘Een sessie duurt een uur en een kwartier en vindt één keer per week plaats. De deelnemers volgen de training in een zaal; er wordt geen gebruik gemaakt van fitnessapparaten. Cognitieve fitness bestaat uit drie onderdelen; bewegen, oefeningen ter verbetering van geheugen, concentratie en logica en ademhalings- en ontspanningsoefeningen.’
Wat voor oefeningen worden er gegeven?
‘Bij lichamelijke oefeningen zijn dat bijvoorbeeld een sprintje op de plaats en rondlopen. Bij het cognitieve gedeelte wordt onder andere het geheugen en logica van de cliënten op de proef gesteld. Zij krijgen dan opdrachten zoals het onthouden van tien woorden terwijl ze rondjes door de zaal lopen of ze moeten stripplaatjes in de juiste volgorde leggen. Maar er wordt ook aandacht besteed aan coördinatie en reactievermogen door bijvoorbeeld jongleren. Elke training wordt afgesloten met ademhalings- en ontspanningsoefeningen.’
Wat zijn de resultaten van het onderzoek?
‘De cliënten zijn heel positief en beoordelen de training gemiddeld met een 8,3. Uit ons onderzoek blijkt dat hun geheugen en cognitieve flexibiliteit verbeterd was na de training. Ook de bloeddruk van de meeste cliënten was gedaald, zij voelden zich lichamelijk actiever en zagen minder op tegen het ondernemen van activiteiten.
Een aantal deelnemers gaf aan dat de training soms confronterend was als ze merkten dat ze achteruit waren gegaan. Maar ze waren ook verrast als bepaalde oefeningen wel gewoon lukten.’
Waarom hebben jullie dit onderzoek gedaan?
‘Cliënten uit de langdurige zorg hebben naast psychische problemen ook vaak problemen op het gebied van cognitief functioneren. Zo kunnen ze het moeilijk vinden om te plannen of om dingen te onthouden. Ook is er vaak sprake van een ongezonde leefstijl: er wordt weinig bewogen en veel cliënten hebben last van overgewicht. Tijdens een lezing hoorde ik over cognitieve fitness. Het werd tot nu toe vooral gebruikt om cognitieve achteruitgang bij ouderen tegen te gaan, maar we vonden het vanuit het Trimbos-instituut meteen interessant voor de psychiatrie.
We hebben overigens wel een paar onderdelen aangepast. Zo is het gebruikelijk dat er als afsluiting van de training meditatieoefeningen worden gedaan. Omdat dat een probleem kan zijn voor mensen met schizofrenie of een psychose, hebben wij daar ademhalings- en ontspanningsoefeningen van gemaakt.’
Jullie zijn de training met veertig cliënten gestart, slechts 22 hebben hem afgemaakt. Waar ligt dat aan?
Vaak heeft dat met de psychische of lichamelijke klachten te maken. Maar er werd ook aangegeven dat veel cliënten het lastig vonden dat de training op vrijdag was. Zij voelden zich aan het eind van de week te moe.
Het is en blijft lastig om deze groep cliënten te motiveren, maar we hebben al allerlei plannen om dat zo goed mogelijk te doen. Wij denken bijvoorbeeld dat het heel belangrijk is dat iedereen een goede voorlichting krijgt, maar ook dat de persoonlijke begeleiders bij de training worden betrokken.’
Wat hoopt u dat er nu gebeurt?
We willen een vervolgonderzoek uitvoeren met een controlegroep zodat de effectiviteit van cognitieve fitness bewezen kan worden. Daarnaast start er in het voorjaar een train-de-trainers cursus. In zes cursusdagen worden medewerkers van ggz-instellingen opgeleid tot trainer Cognitieve Fitness. Ik hoop dat daar veel animo voor is en dat meer instellingen dit oppakken.’ (HE)
Lees meer over de Train-de-trainers cursus
Het onderzoek Proefdraaien met Cognitieve Fitness in de GGz is gefinancierd door het Fonds Psychische Gezondheid (http:www.psychischegezondheid.nl). Klik hier voor het hele rapport
Lees ook het bericht Pilot met cognitieve fitness in de GGz succesvol van het Trimbos-instituut
Bron: psy.nl
donderdag 19 januari 2012
