Cognitieve gedragstherapie bij schizofrenie

COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE BIJ SCHIZOFRENIE

Op zaterdag 9 oktober 2004 vond de jaarlijkse landelijke dag van Anoiksis plaats.
Deze dag werd gehouden in zalencentrum de Musketon in Utrecht. De dag is ervoor om elkaar te ontmoeten en is ook onze officiële ledenvergadering. Als één van de twee sprekers was uitgenodigd: onderzoekspsycholoog Mark van der Gaag over cognitieve gedragstherapie

MARK VAN DER GAAG: COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE BIJ SCHIZOFRENIE
Mark van der Gaag is onderzoekspsycholoog aan de Universiteiten van Leiden en Groningen

Hij begint zijn verhaal met te vertellen dat het horen van stemmen niet altijd een symptoom van een ziekte is.
In de geschiedenis waren er personen die stemmen hoorden maar die niet ziek waren: Socrates, Mozes, Christus. Het horen van stemmen was toen een teken van het goddelijke. Maar in de tijd van Jeanne D’Arc was het horen van stemmen een teken van de duivel.
Er zijn ook mensen met hardnekkige ongebruikelijke verklaringen. De hele dag maken we van alles mee en we proberen daar verklaringen voor te vinden. Soms noemen we dat een waan en soms is het gewoon een bizar idee. Van der Gaag geeft vervolgens een aantal voorbeelden van bizare ideeën. Bijvoorbeeld professor Rutten van de Wettenschappelijke Raad voor de Regering. In 2001 voorspelde hij dat er wonder zou plaatsvinden in Karambaldan in Noord Spanje. Maria zou daar verschijnen en iedereen die daar naar toe zou gaan zou beter worden. Er zijn toen zo’n 200 mensen met hem en een cameraploeg naar Spanje gegaan. Er gebeurde die dag helemaal niets. 

Wat van der Gaag hiermee wil zeggen is dat het horen van stemmen en hebben van vreemde opvattingen die niet bewezen zijn, op zich niet vreemd zijn onder de bevolking.
Maar wanneer wordt het horen van stemmen en hebben van vreemde opvattingen en achterdocht  nu een probleem ?
     1. Je bent er de hele dag mee bezig;
     2. Je praat tegen je stemmen;
     3. Je vecht tegen de stemmen en wil dat ze stoppen;
     4. Alles roept veel angst op.

Met andere woorden: het doet er niet toe wat je gelooft maar hoe je het gelooft.

Ongeveer de helft van alle mensen met een psychose horen stemmen.
Maar er zijn ook veel mensen die stemmen horen maar die niet psychotisch zijn. Er zijn ook veel mensen die achterdochtig zijn en die niet psychotisch zijn (bijvoorbeeld mensen die bij de NAVO werken!).

Bij een psychose spelen twee processen een rol.

• Ten eerste een biologische ontregeling:
  een teveel aan dopamine. Bij teveel dopamine in je hersenen ga je van alles uit je omgeving op jezelf betrekken en kunnen er ook hallucinaties. ontstaan.
• Ten tweede een cognitief proces (het zogenaamde topdown proces).
  Dat is de reactie die je krijgt als er iets vreemd gebeurt, je hoort ineens een stem en  je denkt wat gebeurt er nu. Je gaat nadenken en conclusies trekken om erachter te komen wat er eigenlijk gaande is. Maar je denken is verstoord. Door de dopamine trek je te snel conclusies en je zoekt oorzaken te snel buiten jezelf en niet in jezelf. Er ontstaat dan een waan.

Door medicatie wordt je minder angstig en achterdochtig.
Maar om helemaal uit je psychose te komen moet je opnieuw nadenken en onderzoeken wat er aan de hand was. Met cognitieve therapie kun je dat nadenken bevorderen.

Doel van cognitieve gedragstherapie is dus het samen onderzoeken van conclusies die je hebt getrokken over de rare dingen die je hebt meegemaakt zodat je dan tot andere, reëele interpretaties komt.
Een ander doel is het versterken van zelfvertrouwen en zelfbeeld waardoor je veel weerbaarder wordt.
Een voorbeeld van iemand die zijn leven weer goed heeft opgepakt na zijn psychose is de hoofdrolspeler in de film A beautiful mind.

Naar aanleiding van een vraag van een Anoiksislid blijkt dat cognitieve therapie niet altijd noodzakelijk is om uit een pyschose te komen en dat medicatie soms voldoende is.
Er zijn een aantal mensen die uit zichzelf op de gedachte komen dat de gedachten in de psychose niet juist waren. Maar praten met een behandelaar blijkt wel nodig.
Cognitieve therapie wordt vooral ingezet bij mensen die medicijnen gebruiken maar die desondanks toch veel last blijven houden van stemmen, angst en achterdocht.